اين كلمه توحيد است و مفهوم ان گواهي دادن  و معتقد شدن بر اينكه هيچ معبود برحقی جز خدا نیست و غیر او دیگر هیچ موجودی حق بندگی را نداشته و سزاوار ان نیست و هر فرد مسلمان باید این کلمه را بر زبان نطق کند و بر قلب خود تصدیق نماید و به افعال و سلوک خود ظاهر کند

پس همین است شهاده ان لا اله الا الله و توحید خدا در عبادت و هین است معنی کفر به طاغوتها و ایمان به خدا در قول خداوند (فمن یکفر بالطاغوت و یومن بالله فقد استمسک بالعروة الوثقی لا انفصام لها ...) *1 ترجمه:پس هر کسیکه به طاغوت < شیطان و بتها و غیره > کفر بورزد و به خدا ایمان بیاورد به محکم ترین دستاویزی در اویخته است که اصلا گسستن ندارد.

و هر چیزی که بغیر از خداوند پرستش کرده شود بر ان طاغوت اطلاق می شود چنانچه امام مالک گفته است چه از حیوان باشد ویا از انسان باشد و سنگ و قبه و غیره .

و معنی ایمان به الله مختص کردن عبادت فقط برای خداوند است که با کمال محبت او بعمل اید و بی نهایت در حد انکسار و عاجزی انجام گیرد . و مسلمان باید فقط از او اطاعت کند و تسلیم امر او گرددو همین است حقیقت معنی (لا اله الا الله ) چنانچه رسول (صلی الله علیه و سلم ) به وفد طایفه عبد القسیس فرمودند که ایمان چیست ؟ فرمودند (( شهادة ان لا اله الا الله ...)).

و معنی ((شهادة ان محمدا رسول الله )) گواهی دادن و به یقین دانستن است که محمد (صلی الله علیه واله وسلم) رسول خدا است و خداوند ایشانرا برای تبلیغ رسالت مامور کرده است و پیروی کردن از او به هر چه که امر کند و یا از ان منع کند واجب است پس هر کس از سنت او اعراض کند مسیرش اتش دوزخ است و همچنان باید یقین کرد که ایشان رسالت خود را کاملا برای مردم بیان کرده اند و ایشان را خداوند به رسالت اکرام نموده اند ولی او را شریک عبادت با خداوند قرار دادن  هر گز جایز نیست

مجرد نطق کردن به کلمه توحید ((لا اله الا الله محمد رسول الله))کافی نیست و تا وقتی که هفت شرط در ان موجود نباشد قائل انرا نزد پروردگار هیچ نفعی نخواهد داد:

1) علم به معنی کلمه توحید و شناخت حقیقت ان داشته باشید چنانچه خداوند فرموده است ( و لا یملک الذین یدعون من دونه الشفاعه الا من شهد بالحق و هم یعلمون ) معنی: معبودانی که مشرکان بجز خدا به فریاد می خوانند و می پرستند قدرت و توانایی هیچگونه شفاعت و میانجیگری را ندارند مگر کسانیکه اگاهانه بر حق شهاده داده باشند     ودر صحیح مسلم امده است که < من مات و هو یعلم انه لا اله الا الله دخل جنه > معنی: هر که مرد و می داند (گواهی میدهد) که بجز خدا دیگر معبودی نیست او وارد بهشت می شود

2) یقین قطعی: یعنی کسی که این کلمه را نطق کند (به ربان بیاورد) باید به مدلول و مفهوم کلی ان یقین قطعی داشته باشد ودر شک و تردد نباشد زیرا در عقاید و ایمانیات ظنیات مردود می باشد قول خداوند است:(انما المومنون الذین امنوا بالله و رسوله ثم لم یرتابوا و جاهدوا باموالهم و انفسهم فی سبیل الله 

اولئك هم الصادقون ) معنی: مومنان (واقعی) تنها کسانیند که به خدا و پیغمبران ایمان اورده اند سپس هرگز شک و تردیدی به خود راه نداده اند و با مال و جان خویش در راه خدا به جهاد بر خاسته اند انان (در ایمان خود ) درست و راستگویند

3) و مقتضیاد این کلمه را به قلب و زبان بپذیرند چنانچه خداوند منکرین و تکذیب کنندگان امتهای پیشین را در این دنیا به عذاب مبتلا نموده و می فر ماید( انهم کانوا اذا قیل لهم لا اله الا الله یستكبرون ) معنی: وقتیکه بدانان گفته می شود جز خدا معبود بر حقی نیست بزرگی و تکبر می نمودند پس سبب عذاب دادنشان در دنیا غرور و انکار کردن کلمه توحید قرار داده شده است .

4) انقیاد و تسلیم شدن بمدلول و مفهوم این کلمه خداوند فرموده است (و انییبوا الی ربكم و اسلموا له من قبل ان ياتيكم العذاب ثم لا تنصرون ) معنی: و بسوی پروردگار خود برگردید و تسلیم حکم او شوید پیش از اینکه عذاب ناگهان بشما تاخت ارد و دیگر کمک و یاری کرده نمی شوید

5) صدق : به این معنی که به کلمه توحید صادقانه گواهی داده و زبانش و قلبش در این مورد با هم موافق بوده باشند خداوند می فرماید  ( و من الناس من یقول امنا بالله و بالیوم الاخر و ما هم بمومنین یخادعون الله و الذین امنوا و ما یخدعون الا انفسهم و ما یشعرون ) معنی: در میان مردم دسته ای هستند که می گویند : ما به خدا و روز رستاخیز باور داریم در صورتیکه باور ندارند و انها جزء مومنان  به شمار نمی روند (اینان بنظرشان ) خدا و مومنان را فریب می دهند ولی انها خودشان را فریب می دهند ولی نمی فهمند

6) اخلاص: و ان تصفیه عمل با نیک نیتی است که از تمام شائبه شرک پاک بوده باشد خداوند می فرماید (...الا لله الدین الخالص ) معنی: تنها طاعت و عبادت خالصانه برای خدا است و در صحیح بخاری امده است < ان الله حرم علی النار من قال لا اله الا الله یبتغی بذلک وجه الله عزوجل > معنی بیگمان الله تعالی بر اتش دوزخ حرام گردانیده است کسی را که کلمه لا اله الا الله را بگوید و طلبش محض رضای خداوند بزرگ و برتر بوده باشد

7) محبت خدا که به مقتضای کلمه توحید با ملتزمین ان محبت داشته باشد و با منافقین و مخالفین ان بغض داشته باشد چنانچه خداوند می فرمایند (و من الناس من یتخذ من دون الله اندادا یحبونهم کحب الله و الذین امنوا اشد حبا لله )   معنی: برخی از مردم هستند که غیر از خدا همتاها بر می گزینند و انانرا همچون خدا دوست می دارند و کسانی که ایمان اورده اند خدا را سخت دوست می دارند

از حسن بصری(رحمه الله) سوال کرده شد که بعضی می گویند :هر که کلمه لا اله الا الله را بگوید وارد بهشت می شود او را جواب داد کلمه را گفته باشد و حق و فرض ان را ادا کند انوقت وارد بهشت می شود

توحید بر سه نوع است :

1)توحید  ربوبیت                                                         

2)توحید  الوهیت

3)توحید اسماءوصفات

1. توحید ربوبیت: و ان اعتقاد جازم و اقرار کردن بر این است که خداوند متعال یک و یکتا است فقط و خالق و پروردگار تمام کاینات و مالک و رازق و زنده کننده و کشنده بوده و نفع بدست او است او بی همتا است و هیچ شریکی ندارد چنانچه در قران کریم امده است (له ما فی السموات و ما فی الارض و هو العلی العظیم ) معنی: انچه در اسمانها و در زمین است همه ملک اوست و او خدای بزرگ وبلند مرتبه است. و چنانچه در جای دیگر می فرمایند (فاطر السموات و الارض جعل لکم من انفسکم ازواجا و من الانعام ازواجا یذرؤکم فیه لیس کمثله شیء و هو السمیع البصیر ) معنی: فقط خدا افریننده اسمانها و زمین است او شما را به صورت مرد و زن و چهار پایان را به نر و ماده در اورده است و بدینوسیله به افرینش می افزاید هیچ چیزی همانند خدا نیست او شنوا و بینا است

2.معنی توحید الوهیت :مخصوص گردانیدن تمام انواع عبادتها را برای خداوند متعال است و لا اله الا الله رمز کلمه توحید است و معنی اش این است که هیچ معبود بر حقی که مستحق بندگی و عبادت بوده باشد غیر از خداوند متعال نیست و شایسته بندگی و خضوع و اخلاص عمل و عبادات ظاهرا و باطنا فقط برای اوست و هیچ نبی مرسل و ملک مقرب و ولی مستحق به بندگی و تقرب جستن و نذر و قربانی کردن و غیره نمی باشد بنابراین مدد طلب کردن و نذر و ذبح کردن برای غیر خدا و همچنین استغاثه از مردگان و یا مراقد اولیاءو غیره ویا طلب کردن مدد از بزرگ و پیر و مرشد زنده از انچه که از قدرت انسان خارج است این همه شرک اکبر است که بغیر از توبه کردن قابل عفو و مغفرت نیست چنانچه خداوند می فرماید ( ان الله لا یغفر ان یشرك به و یغفر ما دون ذلک لمن یشاءو من یشرك بالله فقد ضل ضللا بعیدا) معنی: هر ایینه خدا نمی امرزد انکه شریک باو مقررکرده شود و می امرزد غیر شرک هر که را خواهد و هر که شریک خدا مقرر کند پس گمراه شد گمراهی دور     و می فرمایند (... فلا تدعوا مع الله احدا) معنی: کسی را با خدا پرستش نکنید

و توحید نظری یا توحید علمی فقط کافی نیست بلکه برای مومن توحید عملی هم لازم است  چنانچه خداوند متعال می فرمایند ( و ما ارسلنا من قبلک من رسول الا نوحي اليه انه لا اله الا انا فاعبدون ) معني: ما پیش از تو هیچ پیغمبری را نفرستادهایم مگر اینکه به او وحی کرده ایم که معبودی جز من نیست فقط مرا پرستش کنید

3.توحید الاسماء و الصفات: و ان عبارت از اقرار کردن به اسماءحسنی و صفات علیای خداوند بزرگ است که انها را برای خود اختصاص نموده و ذات خود را بر ان توصیف کرده است و یا اینکه پیغمبرش او را به این نامها ذکر نموده و توصیف کرده است  و خداوند بندگان را امر کرده است که به این اسماء حسنی او را بخوانند چنانچه می فرمایند: (ولله الاسماءالحسنی فادعوه بها و ذروا الذین یلحدون فی ... ) معنی: خدا دارای زیباترین نامها است او را بدان نامها بخوانید و انانرا که در نامهای او تحریف می ورزند به حال خود واگذارید که بذودی به کردار بدشان مجازات خواهند شد